به جای حرفهای همیشگی (مقدمهی ویژهنامهی جشنوارهی پنجم)
باری
آنکس میبرد
که بداند
چگونه باید باخت.
نصرت رحمانی
ادبیات در قالبها و فرمهای مختلفی ارائه میشود؛ شعر، داستان، رمان، نمایشنامه، فیلمنامه و متنهای دیگر. اما هر کس که میتواند چیزی بنویسد، لزوماً نویسنده نیست و بنابراین کار ادبیات نیز کار هر کسی نمیتواند باشد. اگر چه بسیارانی استعداد یا جنم ویژه و یا حتا موهبت الهی را در تواناییها و مهارتهای نویسندگی دخیل میدانند، اما در واقع علاوه بر یک کاغذ سفید، یک پنجره که بتوان تخیل را پرواز داد، یک مقدار علاقه، اندوختن تجربهی زندگی، خواندن کتاب و نمونههای درجهی یک از ادبیات ایران و جهان، که هر یک لازمهی نویسنده شدن است، مسلح شدن به نگاه ویژه و شخصی و تربیت ذهن نویسندگی، نیز از ملزومات این حرفه است.
پس بنابراین در این میان لزوم محکزدن و نقد و داوری ِ متون ادبی ضرورتی است برای شناسایی ِ اصیلترین و بهترینها، تا دست کم معیار و الگویی نسبتاً شناسا از شعر و داستان و سایر آثار خلاقهی نوشتاری، پیش روی نسل نوپا نهاده شود؛ نسلی که به هدف شناخت انگیزههای زندگی و حیات اجتماعی و بشری، رو به درگاه ادبیات آورده است، و میکوشد تا به دنبال پرسش خویش از فلسفهی هستی، به آراستگی و زیباتر شدن این راهِ پرخم و پرماجرا، ادبیات را همراه و سرلوحهی خود قرار دهد.
﷼
پنجمین جشنوارهی شعر و داستان استان زنجان بالأخره با سماجت انجمنیها برگزار شد. در ابتدا هیأت مدیرهی انجمن ادبی اشراق که از برگزار کنندگان این جشنواره است، با قول مساعد ادارهی کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، برگزاری این جشنواره را در تیرماه 85 وعده کرده بود، اما سرانجام با وجود کش و قوسهایی نامبارک و پراصطکاک، سوءتفاهمها برطرف شد و نهایتاً روز برگزاری پنجمین جشنوارهی شعر و داستان فارسی و ترکی به روز 27 شهریورماه یعنی سالروز مرگ محمدحسین شهریار و به قولی روز ملی شعر و ادب فارسی ایران، به تعویق افتاد.
اگر چه همینجا باید گفت که پیوند این روز با نام شهریار غزلپرداز نازکخیال ِ شعر فارسی و ترکی هنوز محل اختلاف و مناقشهی اغلب نویسندگان، صاحبنظران و منتقدان است؛ با این پرسش که آیا میتوان محمدحسین شهریار را در خور نام یک روز ملی ـآن هم روز ملی شعر و ادب فارسی با آن قدمت و سابقهی دیرینـ و نمایندهی تمامی شاعران و ادبیان کلاسیک و معاصر ادبیات فارسی دانست؟
در این دفتر اما به روال چهار دورهی گذشته از جشنوارهی شعر و داستان استان، پس از معرفی هیأت داوران و بیانیهی پایانی ایشان، نمونهای از شعر و نثر نفرات اول از هر نوع ادبی، و در هر گروه سنی، آورده شده است.
اگر چه میبایست نام همهی نفرات شرکتکننده در این جشنواره، از هر گروه سنی، قید و منتشر شود تا مشخص گردد که برگزیدگان برتر، از میان کدامین شاعر و نویسنده و در رقابت با کدامیک از سرشناسان و یا گمنامان به مقامی دست یافتهاند. چرا که با این روش میتوان با اعتمادسازی بیشتر، حاصل داوری داوران را نیز بیش از پیش به بوتهی قضاوت و داوری عموم کشاند. این که هنوز این روال منطقی مورد توجه قرار نگرفته است، خود میتواند خلائی در روند برگزاری جشنواره قلمداد شود، اما میتوان به عنوان یک پیشنهاد در سایر دورههای جشنواره مورد بررسی و امعان نظر انجمن ادبی اشراق، ادارهی کل ارشاد اسلامی و هیأت داوران انتخابی این جشنوارهی سالانه، قرار گیرد.
بر خلاف روال گذشته در این دوره از جشنواره، نمایشنامه و فیلمنامه نیز به لیست فراخوان آثار افزوده شده بود که متأسفانه به دلیل کمی آثار رسیده در این دو حوزه (تقریباً از هر ژانر دو تا سه اثر) از دور داوریها خارج شدند. امیدواریم در سالهای آتی با شرکت نمایشنامهنویسان و فیلمنامهنگاران بر رونق این قبیل جشنوارهها افزوده گردد؛ چرا که گمان میکنیم این دو ژانر ادبی جزو ادبیات نمایشی محسوبند و باید در حوزهی کاری و متناسب با این گونه فستیوالها انگاشته شوند. چه در سال گذشته و در جشنوارهی چهارم نیز داستان ترکی به دلیل اولین تجربهی شرکت این ژانر در چنین جشنوارهای، به همین سرنوشت مبتلا شد اما خوشبختانه امسال آثار قابل توجهی از داستاننویسان ترک به مرحلهی داوری راه یافتهاند.
همچنین در این دوره از جشنواره، به دلیل نامگذاری سال 85 به نام مبارک پیامبر اعظم (ص) برای اولینبار بخش تازهای با عنوان "بخش ویژه" در نظر گرفته شده بود که به بهترین آثار مرتبط با مقام و شخصیت والای پیامبر اسلام جوایزی از سوی ادارهی کل ارشاد اهدا میشود.
در پایان باید گفت که انجمن ادبی اشراق زنجان که تا کنون با تلاشهای مؤثر خود مؤید پویایی و استمرار در کوششهای نوگرا و مدرن ادبی و فرهنگی بوده، با امید به تداوم و رونق هر سالهی جشنوارههای فرهنگی و فعالیتهای تبلیغی در جهت ایجاد رقابت و بسترسازی برای اشاعهی ادبیات انساندوست، مهرورز و صلحطلب، به ترویج کتابخوانی و مطالعه میاندیشد و همواره دست کسانی را که به دنبال چنین مقاصدی هستند، از صمیم قلب میفشارد.
انجمن ادبی اشراق زنجان
